Şerit Komutlarını Atla
Ana içeriğe atla

Büyükçekmece Kervansaray

Paylaş

​​​​​​​​​​SULTAN SÜLEYMAN KERVANSARAYI( KURŞUNLU HAN )

   Büyükçekmece Menzil Külliyesi'nin önemli yapıtlarından biri olan kervansaray çatısının orijinal hali kurşun kaplı olduğundan "Kurşunlu Han" diye de anılan "avlusuz kapalı tip" kervansaraylar grubuna girer. Sultan Süleyman Kervansarayı ile ilgili bilgi vermeden önce kervansaray ve han kavramları ile bunların gelişimi hakkında bilgi vermek istiyorum. Türk mimarisinde en eski kervansaray örnekleri Karahanlılar​ döneminde görülür. Anadolu'ya gelişi ise Selçuklu Türkleri tarafından olmuştur ve ribat, han, hankâh isimleri ile anılmıştır. Şehir içinde yapılanlarına han, şehir dışındakilere ise menzil hanı denilmiştir. Menzil hanlarının diğer ismi ise kervansaraydır. Gönül Cantay'ın ifadesi ile "kervansaray, kervanlara hizmet eden bir yol üstü kuruluşudur."72 Kervansaraylar Selçuklu ve Osmanlı mimarisi içinde ticari ve askeri öneme sahip oldukça önemli kuruluşlardır.

İsmail Aytaç "Selçuklu Kervansarayları" adlı makalesinde kervansarayların işlevlerini çok güzel bir şekilde özetler

   Menzil hanları, planlarındaki mekânlar itibariyle hem yolcuların konaklama ve barınmaları hem de görevlilerin ihtiyaçları dikkate alınarak inşa edilmişlerdir. Bu kervansaraylar tüccarlar için güvenli bir barınak, askerler için mükemmel bir konak,önemli yolların ve geçitlerin güvenliğini korumak için birer derbent (karakol),gerektiğinde de düşmana karşı durabilmek için iyi birer kale olarak kullanılmışlardır.Kervansaraylar, sultanlar, bunların hanımları ve dönemin diğer devlet büyükleritarafından yaptırılan vakıf eserleridir.​

   Selçuklular Dönemi'nde ticaretin gelişimi ve yol güvenliğini sağlamak amacı ile yapılan kervansaraylar aslında bundan daha öte bir teşkilata sahipti. Malları çalınmış tüccarların masraflarının da karşılandığı bu yapılar döneminde sigortacılık ilk defa uygulanmıştır. Bu da bizlere Selçuklu medeniyetinin gelişmişliği ile insana verilen değeri ve devletin ticaretin gelişmesine verdiği desteği göstermesi açısındanönemlidir. 

kervan7.jpg    Mimarinin gelişmesini etkileyen en önemli etken olan iktisadi gelişim özellikle Kanuni Sultan Süleyman döneminde en parlak devrini yaşamıştır. Büyükçekmece Menzil Külliyesi ve külliyenin kervansarayı Sultan Süleyman Kervansarayı'nın yapımı da bu döneme denk gelmektedir. Evliya Çelebi 1658 yılında İstanbul'dan Bosna'ya giderken Sultan Süleyman Kervansarayı'nda konakladığını ve bir yanlış anlaşılma sonucu başından kötü bir olay geçtiğini ifade eder. Hatta olayı detaylarıyla da anlatır.Ekrem Hakkı Ayverdi Fatih Devri Mimarisi adlı eserinde "Büyükçekmece'de Fatih'in 1455'te bir kervansaray yaptırdığını Kritovulos zikrediyorsa da bugün mevcut değildir, köprübaşındaki han Sinan yapısıdır" demektedir. Orhan Koloğlu'nun bize verdiği bilgiye göre "1683'te İstanbul'da 979 kervansaray varlığı saptanmıştır."Bu rakam bize kervansarayların gerçekten de pek çok ihtiyacı karşıladığını ve işlevselliği nedeniyle de çok sayıda inşa edildiğini gösterir.

7iQkR.jpg                                                                Sultan Süleyman Kervansarayı’nın mütavazi kapısı

Kervansaraya 1965 - 1966 yıllarında Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından yenileme çalışması yapılmıştır.Özgün yapısında kervansarayın girişindeki alan bulunmamaktadır. Yenileme çalışması ile kervansarayın önüne bir alan eklenmiştir ve tuğla çatı ile üstü örtülmüştür. Vakıflar Genel Müdürlüğü'nün yenileme çalışması sonrasında kervansaray göl tarafındaki yağ fabrikasına ayçiçeği deposu olarak kiralanmıştır.Daha sonra 1988'de yapılan onarım ve çevre düzenlemesi ile yeni halini almıştır.87 Kervansarayın arka cephesinde iki sıra halinde pencere bulunmaktadır. Kervansaray, arka cepheye yapılan dikdörtgen ve yuvarlak penceler ile aydınlatılmaktaydı.

kervan8.jpg  yenihali.pngKervansaray yenileniyor                                                        Kervansaray yeni hali


​​​​
​​
İlişkili İçerikler